nr. 6 - Augustus 2010

Editie 4

• Ketensamenwerking: begin van een trend, of toch niet?
  , Woonstichting Etten-Leur (WEL) heeft sinds 1 januari een personele unie met Surplus, een regionale aanbieder van diensten op het terrein van welzijn, wonen, verpleging, verzorging, thuiszorg en kinderopvang. Een dergelijke breedte is voor het eerst. Het begin van een trend, of juist niet? Bestuursvoorzitter Becker Awad en bestuurder Karo van Dongen zijn overtuigd van het eerste.
  
  
• Peter van de Gugten: 'Nederland is toe aan een scherpere ruimtelijke ordening'
  Anne Luijten, Achter de crisis ligt een veel groter probleem, zegt Peter van der Gugten, algemeen directeur van Proper-Stok. we moeten toe naar een structuurverandering van de ruimtelijke ordening, waarin kwalitatieve toevoegingen in plaats van ongebreidelde groei centraal staan. De opgave ligt in de stad, terwijl we toch nog steeds vooral de buitengebieden ontwikkelen. 'In de steden zit heel veel terugverdiencapaciteit.'
  
  
• Naar een nieuwe agenda Ruimte!
  Chris Kuijpers, We staan aan de vooravond van nieuwe verkiezingen in Nederland. De inkt van de verkiezingsprogramma’s is nog maar net droog. De heroverwegingsrapporten zijn aan de Tweede Kamer aangeboden. Een goed moment dus om een beschouwing te wijden aan de vraag wat de komende decennia de koers van de ruimtelijke ordening moet worden. Is er aanleiding voor bijstelling van het beleid?
  
  
• Crisis en consument vragen om andere programmering. Het einde van de bulk
  Kees de Graaf, Het was de afgelopen halve eeuw gebruikelijk dat woningbouwprogramma's van bovenaf werden bepaald. Het Rijk stelde productiedoelen vast, gemeentes vulden die in en marktpartijen voerden ze uit. De dubbele crisis (economie en vastgoed) heeft daar een einde aan gemaakt. Het feit dat de consument steeds meer echt de lakens uitdeelt, versnelt deze ontwikkeling nog eens. Een ontwikkeling die ingrijpende gevolgen kan hebben voor besturende, opdrachtgevende en ontwerpende partijen.
  
  
• Tijd voor een fundamenteel andere aanpak
  Kees de Graaf, Een decennium waarin het Genootschap voor Strategie en Visie in de Bouw pleitte voor meer marketing ligt achter ons. Na viering van het 10-jarig jubileum ging het GSVB weer van start met een ‘gewone’ ontbijtsessie, met een thema dat veel partijen momenteel bezig houdt: ‘hoe krijgen we de markt weer in beweging’. Kon het afgelopen decennium nog enigszins relaxed met een dergelijk thema worden omgegaan – de markt nam het product toch wel af – maar anno 2010 stelt de massale vraaguitval en kopersstaking ontwikkelaars en anderen voor fundamentele vragen. Paul Born, directeur BAM Woningbouw, en Han Joosten, hoofd marktonderzoek van Bouwfonds Property Development, gingen op zoek naar antwoorden.
  
  
• Vak gebiedsontwikkeling moet opnieuw worden uitgevonden
  Kees de Graaf, Het grote congres van Nederland Boven Water op 9 september 2009 was amper achter de rug, of het besef had al postgevat dat gebiedsontwikkeling in de komende jaren op een geheel nieuwe leest moet worden geschoeid. Het ministerie van VROM gaf Akro Consult opdracht een quick scan uit te voeren naar de gevolgen van de economische en vastgoedcrisis. In hoeverre zijn de principes van een integrale, gebiedsgerichte aanpak nog houdbaar? Building Business vroeg onderzoekers Roger kersten en Paul van Joolingen om een weergave van hun indrukken.
  
  
• Paul Oudeman, kantorenloods gemeente Amsterdam: 'Gronduitgifte is niet meer onze belangrijkste taak'
  Karl Bijsterveld, Amsterdam kampt, net als veel andere Nederlandse steden, met een forse leegstand op de kantorenmarkt. Om dat probleem structureel te lijf te gaan beschikt de hoofdstad sinds vier jaar over een kantorenloods. Die moet transformatie van kantoren in functies als wonen, cultuur of onderwijs een stuk eenvoudiger maken. En is het eerste aanspreekpunt voor private partijen. Maar lukt die transformatie ook?
  
  
• Lokale woondifferentiatie vaak bikini-model. Wat betekent WOON 2009 voor het woningmarktbeleid?
  Hugo Priemus, Helaas ontstaan gemeentelijke nieuwbouwprogramma’s in de praktijk meestal niet op basis van becijferingen over de vraagzijde van de lokale woningmarkt. Ze ontstaan uit landjepik en tot het gaatje gaan. Met als gevolg een differentiatie in de vorm van een bikini-model.
  
  
• Een canon. Heb je daar wat aan?
  Tobias Reijngoud, Eerst was er de canon van Nederland. Dit overzicht van de vaderlandse geschiedenis was het eerste schaap over de dam. Daarna volgde een ware canonkudde. Ook het vakgebied van de ruimtelijke inrichting kent inmiddels van canons: die van het water, het landschap en de ruimtelijke ordening. maar wat is het nut van al die lijstjes eigenlijk?
  
  
• Care Campus, een zorg/onderwijs concept van TCN. Samenwerking essentieel bij nieuwe maatschappelijke projectontwikkeling
  Lodewijk Hekking, Kennis delen, transparantie, en constant overleg. Joost Grootenhuis blijft het benadrukken als hij spreekt over de ontwikkelingen bij TCN. Zeker in de zorg- en onderwijssector is het volgens de ontwikkelaar essentieel om alle partijen constant betrokken te houden. “Als ik kijk naar maatschappelijk vastgoed, dan zie ik een nieuwe manier van denken: meer gericht op die eindgebruiker. Er wordt gevraagd om een gebouw, niet om een omgeving. Een lange termijn visie en het denken buiten de stenen, dat wordt de toekomst van het maatschappelijk ontwikkelen.”
  
  
• De bekendste skyline ter wereld staat leeg
  Freek Staps, Wereldwijd volgt de bouwkolom de New Yorkse vastgoedmarkt. Voor sommigen is het een voorbeeld, voor anderen een les over hoe het niet zou moeten. Op dit moment maakt commercieel vastgoed in New York een van de grootste crises in jaren door. De oorzaak? 'Hebzucht.'
  
  
• Onderhandelen zonder verliezers
  Violet Laverman, Project Parkkwartier Katendrecht won vorig jaar de aanmoedigingsprijs bij de Building Business Golden Green Awards. Die bestond uit een dag advies aan de betrokken partijen – dS+V, Woonstad Rotterdam en Proper-Stok – ten behoeve van het Rotterdamse debat. Jurylid Frans Evers, onder andere voormalig directeur-generaal van de Rijksgebouwendienst en tegenwoordig onafhankelijk procesbegeleider bij RO-opgaven, loste in april deze belofte in. Tijdens een geanimeerde dag bracht hij veel kennis over zonder zelf vaak aan het woord te zijn.
  
  
• Urban Strategy versnelt ruimtelijke planvorming
  Tobias Reijngoud, TNO ontwikkelt Urban Strategy, een interactief instrument voor ruimtelijke planvorming. De effecten van ruimtelijke plannen kunnen met één druk op de knop worden berekend en weergegeven. Maandenlange analyses zijn daardoor overbodig.
  
  
• Column. De stedenschenners
  Kees Tamboer, Vindent van Rossem, de monumentenman, en Maarten van Rossem, de Amerikanoloog, zijn broers. Dat kun je goed horen: met eenzelfde, ietwat lijzige stem mogen zij graag harde waarheden en uitgesproken opvattingen debiteren. Provoceren zit in hun bloed.
  
  
• Hoofdredactioneel commentaar. It's the timing, stupid!
  Wim Laverman, Hoewel de woningprijzen de afgelopen twee jaar wel wat gezakt zijn, zijn ze -tegen de voorspellingen in- niet massaal onderuit gegaan. De verkoop van nieuwbouwwoningen zit al vier achtereenvolgende kwartalen in de lift, na het dieptepunt in het eerste kwartaal van 2009
  
  
• Dura Vermeer, Lefier, Hoorne Vastgoed en gemeente Breda winnaars Building Business Golden Green Awards 2010
  , Zij hebben met hun ingezonden projecten het meest bijgedragen aan de realisering van de ambities van het Lente-akkoord, stelde juryvoorzitter Elco Brinkman toen hij op 1 juni de vier winnaars bekend maakte. “De jury was aangenaam verrast door het grote aantal inzendingen (46) in een tijdperk waarin veel bouwplannen zijn stilgelegd of uitgesteld. De jury was ook aangenaam verrast door de hoge kwaliteit van alle inzendingen, door de originaliteit, innovativiteit en integraliteit van sommige, door het nog weer ver overtreffen van de afspraken van het Lente-akkoord van andere, door de interessante collectieve energiesystemen, door de brede toepasbaarheid van een flink aantal inzendingen en door de voorbeeldfunctie die daarvan uitgaat.'
  
  
• Anne-Jo Visser en Gijs Foeken over mislukking Homeruskwartier. Mede-opdrachtgeverschap blijft niche van de woningmarkt
  Anne Luijten, Het Homerus-kwartie in Almere is een proeftuin voor particulier opdrachtgeverschap. Nooit eerder werd op zo'n grote schaal geëxperimenteerd met mede-opdrachtgeverschap, een samenwerkingsvorm tussen ontwikkelaars en consumenten. Maar de doelgroep is inmiddels afgehaakt.
  
  
• Column. Staatshouthakker op zoek naar dor hout bij provincies en gemeenten
  Jaap Modder, Chris Kalden is de baas van Staatsbosbeheer. Hij was voorzitter van werkgroep 18, een van de twintig werkgroepen, die de opdracht van het kabinet hadden om de 35 miljard te vinden die we eerder collectief uitgaven om ons financieel-economische systeem in de touwen houden. De publiciteit over het werk van de commissies is alweer geluwd. Maar het is niet ondenkbaar dat na de verkiezingen nog eens iemand teruggrijpt naar het pak met bezuinigingsvoorstellen.
  
  
• Koudwatervrees van corporatiedirecteuren om leiderschap in de sector te tonen?
  , “Als je afgaat op het mediabeeld laten corporatiedirecteuren weinig zelfkritiek zien in hun externe optreden. Het nieuws wordt bovendien volstrekt gedomineerd door slechts enkele personen. De overige corporatiedirecteuren zijn niet of nauwelijks zichtbaar, onzichtbaarder dan bestuursvoorzitters elders in het bedrijfsleven,” constateren Ron van der Jagt, partner bij Boer & Croon, reputatiedeskundige en toezichthouder bij een kleine corporatie, en Jeroen Scholten, directeur Publistat Mediaonderzoek. “Het verbaast ons ook dat er nog steeds geen stevig inhoudelijk initiatief door een paar leiders is genomen om de sector te moderniseren en het vertrouwen te herstellen.”
  
  
• Column. Consumentisme in de woningbouw
  Henk Hofland, Zullen de denkbeelden van Carel Weeber, de grote Nederlandse architect, bedenker van Het Wilde Wonen en leider van het verzet tegen de Nieuwe Truttigheid, ons uit de crisis in de woningbouw redden?